HANDEL ZEWNETRZNY I FINANSE BRAZYLII

Międzynarodowe znaczenie Brazylii jest uwarunkowane rozwojem ilościowym jej ludności, jej sił produkcyjnych, przejawiających się w rozwoju handlu zewnętrznego. Zdawać by się mogło, że Brazylia zajmuje pierwszorzędne stanowisko w handlu światowym, wszak 2/3 światowego handlu kawy wypada na Brazylię, jej udziały w produkcji kakao i bawełny są bardzo znaczne; mimo to jednak handel wewnętrzny Brazylii wyraża się tylko 1.3 proc. w wywozie 1.23 proc. w przywozie handlu światowego.

Argentyna z ludnością przeszło trzykrotnie mniejszą od Brazylii posiada handel zewnętrzny o 70-80 proc. znaczniejszy od Brazylii. Obroty handlu zewnętrznego Kanady, liczącej 10 milionów ludności w 1937 roku były przyszło dwa razy znaczniejsze od Brazylii. Argentyna współzawodnicząca z Brazylią o pierwsze miejsce wśród państw południowej Ameryki twierdzi, że jej przewaga ilościowa w handlu zewnętrznym nad Brazylią pochodzi stąd, że posiada nie mniej ludności białej od Brazylii, Idianie, murzyni i większość mieszańców są bowiem minimalnymi konsumentami wyrobów przemysłowych.

Konstrukcja zawodowa Brazylii decyduje o charakterze jej handlu zagranicznego.

ZAWODOWO CZYNNYCH W TYSIĄCACH
Rolnictwo8.860
Przemysł831
Handel752
Transport365
Górnictwo40
Wolne profesje
/rok 1939/
420
Służba domowa i praca b/d
niekwalifikowana763

Przy tej zawodowej konstrukcji Brazylia jest krajem dowożącym surowce rolnicze, jest rynkiem zbytu na wyroby przemysłowe, przyczym maszyny i środki produkcji są dla niej niezbędnemi przedmiotami importu.

Rzecz więc zrozumiała, ze handel zewnętrzny Brazylii jest przede wszystkim handlem z Europą i Stanami Zjednoczonymi. Afryka nie stanowi rynku uzupełniającego dla Brazylii, produkcja Afryki jest produkcją konkurencyjną. W Azji tylko Japonia posiada dla Brazylii znaczenie, przedewszystkiem, jako rynek zbytu na jej surowiec bawełniany. Z państw południowej Ameryki jedna tylko Argentyna ma dla Brazylii znaczenie, jako rynek zbytu a przede wszystkim jako rynek zaopatrzenia.

Handel Brazylii z poszczególnymi częściami świata w 1937 roku w tysiącach funtów ang. przedstawiał się jak następuję:

Części świata Import Eksport
Europa21.72520.090
Ameryka Pn. i Śr.6.13820.720
Azja1.1002.366
Ameryka Pd.9.3107.367
Afryka32557
Oceania3116
Polska 23

Koniunktura gospodarcza Europy decydowała o koniunkturze gospodarczej Brazylii, o jej imporcie i eksporcie. W 1919 roku po pierwszej wojnie światowej Europa nie posiadała odpowiednich sił nabywczych korzystała jednak z kredytów i sprowadziła z Brazylii towarów na 22,7 miliona angielskich funtów; pomimo wyczerpania powojennego wysyłała do Brazylii na 13 milionów. Chociaż w 1921 roku kryzys gospodarczy poraził wrele państw europejskich, jednak import Brazylii, z Europy zmógł się dwójnasób i wyraził się sumą 29,4 milionów funtów, eksport zaś wzrósł do 28,6 milionów. Europa przez pierwsze dziesięciolecie po pierwszej wojnie światowej odradzała się pod względem gospodarczym bardzo szybko, stawała się przeto dla Brazylii coraz to znaczniejszym rynkiem zbytu. Obroty handlowe brazylijsko europejskie osiągnęły maksimum w 1928 roku: 51,6 miliona funtów importu brazylijskiego z Europy i 42 miliony eksportu do Europy.

W 1929 roku rozpoczął się kryzys gospodarczy w Europie, właściwie światowy kryzys gospodarczy. Import do Brazylii z Europy spadł do 43,6 miliona funtów, eksport do Europy trzymał się jeszcze na wysokim poziomie i wyrażał się sumą 42,7 milionów, potem następują znaczne spadki (w 1936 roku import z Brazylii do Europy wynosił 15,6 miliona, eksport 18,8 miliona). W 1937 roku rozpoczyna się poprawa koniunktury gospodarczej Europy i obroty handlowe z Europą zwrastają: import brazylijski - 22,7, eksport 20 milionów.

Handel zewnętrzny Brazylii w 1937 Toku przedstawiał się jak następuje

W TYSIACACH FUNTÓW
Państwa Import Eksport
St. Zjednoczone9.33715.392
Niemcy9.6977.251
Argentyna5.6751.997
Belgia1.7971.342
Francja9592.709
Japonia647b/d
Włochy 603943
Szwecja891800
Portugalia519349
Szwajcaria297223
Polska320239
Hiszpania48237
Urugwaj 99783

Z powyższej tablicy widać, że St. Zjednoczone zajmują pierwsze miejsce w eksporcie Brazylii; pochodzi to z ich olbrzymiej konsumpcji kawy, kakao, bananów - pierwszorzędnych przedmiotów eksportu Brazylii. Kawą eksportowaną do St. Zjednoczonych pokrywa Brazylia cały swój import ze Stanów.

W imporcie do Brazylii Niemcy zajmowały pierwsze miejsce, przewyższając częstokroć import ze Stanów Zjednoczonych a co najważniejsze import niemiecki do Brazylii był importem przede wszystkim produkcyjnym. Brazylia sprowadziła w 1937 roku na 7.671 tys. funtów maszyn, w tym większość z Niemiec.

Pozatym wyrobów żelaznych i stalowych w 1937 roku Niemcy wysłały do Brazylii 62.837 gdy St. Zjednoczone 32.304, W. Bytania 13.503 q. Chemikalia niezbędne dla brazylijskiego przemysłu tkackiego Brazylia otrzymywała prawie wyłącznie z Niemiec.

Wobec olbrzymich możliwości przemysłu St. Zjednoczonych mógłby on zastąpić Niemcy na rynku brazylijskim, lecz czym Brazylia mogłaby zapłacić za zwiększony import St. Zjednoczonych do Brazylii? Brazylia jest zadłużona w St. Zjednoczonych; kapitał amerykański pracuje w Brazylii, stąd otrzymuje procenty i dywidendy. Brazylia musi mieć czynny bilans dla pokrycia swych zobowiązań wobec St. Zjedn. i W. Brytanii. St. Zjedn. nie potrzebują brazylijskich surowców jak np. bawełny, która w wielkiej ilości szła przede wszystkim do Niemiec oraz do innych państw Europy.

34 proc. eksportu bawełnianego Brazylii szło do Niemiec, 22 do Włoch, 14 do Anglii, która pomimo swej znacznej produkcji wyrobów bawełnianych, usiłując uprzywilejowywać swe kolonie, nie mogła i nie może być znacznym importerem brazylijskiej bawełny. Inne państwa europejskie korzystały też z bawełny brązyljiskiej, Polska otrzymywała 2 proc. Ogółem do Europy szło przeszło 70 proc. bawełny brazylijskiej, 22 proc. do Japonii. St. Zjednoczone otrzymywały tylko od 2 do 3 proc. gdyż ich plantacje bawełniane 9-krotnie przewyższają plantacje Brazylii i St. Zjednoczone zniewolone były nawet ograniczyć ich rozmiar. Otóż upadek gospodarczy Europy i osłabienie Japonii zaciąży na produkcji surowej bawełny w Brazylii.

Zbyt kawy, głównego eksportu Brazylii, spotykać będzie wielkie trudności i będzie musiał ulec znacznemu obniżeniu. Konsumcja kawy większa lub mniejsza, jest wskaźnikiem zwiększenia lub zmniejszenia się skali dobrobytu. Np. w 1913 roku Niemcy konsumowały 1.600 tys. q. kawy, w 1923 r. w jednym z najcięższych lat powojennych konsumcja kawy w Niemczech spadła poniżej 300 tys. q.. w 1930 przewyższała już 1.5 miliona q. Otóż przy obecnym położeniu gospodarczym Europy, którego polepszenie może nastąpić nie prędko. Brazylia utraci minimum 2/3 swego eksportu kawy do Europy i prawdopodobnie przeszło połowę eksportu bawełny. Brazylia będzie musiała przestawić swą produkcję dla uniknięcia biernego bilansu handlowego, szkodliwego dla krajów zadłużonych. Jednym z głównych przedmiotów importu do Brazylii jest import pszenicy i mąki pszennej, wynosi to sumę 5.4 miliona funtów. ang., idzie przeważnie z Argentyny z którą Brazylia posiada bierny bilans przewyższający 2.5 mil. funtów. ang.. Otóż 90 proc. pszenicy Brazylia produkuje w 3ch południowych stanach i produkcja ich może być zwiększoną wielokrotnie przy znacznej kolonizacji południowych Stanów Brazylii. Brazylia od ceł wysokim stopniu protekcyjnych będzie musiała przejść do ceł prohibicyjnych na wyroby bawełniane.

Wspominaliśmy, że Brazylia jest w wysokim stopniu zadłużona. Otóż długj jej zewnętrzne na rok 1937 przedstawiały się jak następuje:

Londyn
mln funtów
Paryż
mln franków
Nowy York
mln dolarów
długi związkowe104,1229169
stanowe42273129
miejskie1022659

pożyczkami państwowymi i miejskimi Brazylii, w przedsiębiorstwach i bankach brazylijskich pracowało 264 miliony funtów szterlingów i blisko milion dolarów.

Pomimo dodatniego bilansu handlu zagr. Brazylii (bilans bierny w ciągu ostatnich lat dwudziestu, zdarzył się tylko 2 razy), Brazylia wobec swego znacznego zadłużenia ma bilans płatniczy bierny i jej waluta ma tendencję spadkową. W 1913 roku milrejs brazylijski (zwany także cruzeiro) był równy 32 amerykańskim centom. W. 1930 roku 9, w 1937 = 5.5 ct Wobec takiego spadu wartości, liczy się obecnie:

1000 milrejsów = 1 Kontos

Brazylia dzięki zwiększeniu ludności (co jest tam niezbędnym warunkiem rozwoju sił produkcyjnych) ratuje się od bankructwa i wzmacnia swój dobrobyt. Gdyby inwestycje brazylijskie były oparte na oszczędnościach wewnętrznych, budowa portów, kolei żelaznych, elektryfikacja kraju postępowała by wolniej lub była związana, jak w Rosji Sow. z minimalną konsumpcją produktu wspożywczych i innych przedmiotów osobistego użytku.

Obcy kapitał przybywający do Brazylii jest bezwarunkowo czynnikiem gospodarczo dodatnim; pod względem zaś politycznym uzależnia Brazylię od St. Zjednoczonych i W. Brytanii.