LUDNOŚĆ, EMIGRACJA I KOLONIZACJA BRAZYLII

Znaczenie międzynarodowe Brazylii wzrasta w miarę 'ozwoju jej sił produkcyjnych, a te są uzależnione od ilości mieszkańców tego kraju. Liczba ludności stanowiła jakby granice wytwórczości Brazylii. Rząd portugalski natrafił na wielkie trudności kolonizowania tego kraju wskutek nieznacznego zaludnienia samej Portugalii, a wielu terenów kolonizacyjnych jakimi rozporządzał. Dla braku chętnych do kolonizowania kraju, który na razie nie posiadał bogactw, przyciągających z zewnątrz ludność, gdyt złoto w Brazylii zostało odkryte za ledwo w roku 1700, a djamenty jeszcze później - przedmiotów przemawiających do wyobraźni, trzeba było zwrócić się do przymusowej kolonizacji: wysyłano więźniów i prostytutki, próbowano wciągnąć do pracy tubylców a gdy to nie dawało rezultatów, zaczęto sprowadzać murzynów dla uprawy trzciny cukrowej, która tez musiała być przeflancowana z Afryki. Rozwinęła się potem uprawa bawełny wymagająca też rąk roboczych. Wśród europejskich przybyszów do Brazylii brakowało kobiet i Jezuici, którzy w połowie 16-tego stulecia przybywszy do Brazylii, usiłowali zorganizować społeczeństwo na nowych zasadach i wciągnąć do rzeszy wiernych Indian czerwonoskórych, propagowali kojarzenie się z Indjanami, co wytworzyło liczną rasę mieszańców. Obecnie biali czystej krwi stanowią 52% ludności Brazylii, 9% stanowią murzyni 13% indjanie, reszta mieszańcy (26%), kreole i mulaci, mieszańcy z indjanami i murzynami. Jeszcze w 1608 roku, gdy Brazylia liczyła 4 miliony mieszkańców, murzyni stanowili olbrzymią większość 3 miliony. W 1872 roku odbył się pierwszy spis ludnościowy Brazylii. Wykazał on (10 milionów 112 tysięcy mieszkańców. W tym było 9 milionów 723 tysiące Brazylijczyków tj. ludności nie tylko tubylczej, ale dawniej osiadłej i 388.000 cudzoziemców. Spis w roku 1890 wykazy wał 13 milionów 982 tysiące ludności. Liczbę cudzoziemców ustanowił na 351.000. To pozorne zmiejszenie liczby cudzoziemców pochodziło stąd, że wielu z nich przyjęło obywatelstwo brazylijskie i już było zaliczonych do krajowców.

Już w dziesięcioleciu zeszłego stulecia rząd brazylijski pod wpływem plantatorów kawy i trzciny w Sao Paulo przyszedł do przekonania, że produkcja brazylijska może ulec wydajnemu zwiększeniu tylko przez imigrację robotników i rolników z Europy. Od 1870 roku ustał przywóz murzynów i zanosiło się na likwidację niewolnictwa. W 1885 roku postanowiono zwracać koszty przejazdu przybyszom do (Brazylii w charakterze robotników lub kolonistów, co wywołało znaczną imigrację Włochów. Stan Sao Paulo stanął na czele akcji skierowanej do ściągnięcia sił roboczych do Brazylii. W Sao Paulo wybudowano olbrzymi hotel dla imigrantów, w którym oni mogli przebywać, otrzymując żywność aż do znalezienia pracy, lub wywędrowania dla założenia własnej kolonii. Ściągnięto wówczas znaczną ilość Włochów i rozwój gospodarczy startu Sao Paulo, Brazylia w znacznej mierze zawdzięczać musi Włochom. Przybyło też dużo Portugalczyków. Po zniesieniu niewolnictwa w 1888 roku rozpoczyna się werbunek sił roboczych z Europy. Był też po raz pierwszy werbunek do Brazylii z Polski i na razie osiągnął znaczne rozmiary. Imigracja wpłynęła w silnym stopniu na zwiększenie ludności Brazylii. Otóż w 1920 roku Brazylia liczyła już 31.457.000 mieszkańców. W ciągu więc lat 30-tu ludność jej zwiększyła się o 132%. W 1920 roku Brazylia liczyła 1.570.000 nienaturalizowanych cudzoziemców. Emigranci osiedlający się na roli przejawiali znaczną płodność. Każde dziecko zwiększało jego siłę roboczą, było dla niego Bożem błogosławieństwem. Dzieci urodzone w Brazylii zaliczane już były do tubylców. Przybyszom chętnie udzielano obywatelstwa brazylijskiego. Kilka lat pierwszej wojny światowej przerwało emigrację do Brazylii, lecz wznawia się ona po wojnie.

Od 1820 roku do 1930 rok u Brazylia otrzymała 4 i pół miliona emigrantów, w tem 2,6 miliona (58,3%) stan Sao Paulo. Stan ten zajął pierwsze miejsce w gospodarce Brazylii dzięki imigracji europejskiej; dala ona nietylko siłę roboczą w plantacjach, ale samodzielnych kolonistów oraz warstwę handlową i przemysłową.

Wśród emigrantów do Brazylii Włosi stanowili 34%, Portugalczycy 30%% Hiszpanie 12%, Niemcy 3.5%, różni inni 20,5%.

W innem miejscu statystyka brazylijska podaje wykaz imigrantów według narodowości za okres 1906-1933 rok podając przytem liczbę i procent tych, co zajęli sfę rolnictwem. Przybyło do Brazylii:

w rolnictwie%
Japończyków139.127137.58498%
Serbów, Chorwat. 21.08819.76893%
Litwinów 20.21417.88381%
Rumunów 23.00020.00385%
Włochów 192.200100.05550%
Węgrów5.0933.66073%
Rosjan 10.3035.20052%
Polaków 12.2645.48044%
Portugalczyków265.751129.62349%
Niemców39.52713.14833%
Syryjczyków2.62429311%
innych różnych28.89314.20050%

Tablica ta dowodzi, że imigracja do Brazylii przeważnie skierowuje się do rolnictwa, co jest zrozumiałem wobec gospodarczej konstrukcji Brazylii, posiadającej słabo rozwinięty pzemysł i górnictwo, nie wywołujące znaczniejszego zapotrzebowania na siły robocze z Europy, jeżeli nie idzie o wysoce wykwalifikowane siły, jakie Niemcy dawały Brazylii. Wśród krajów dających emigrację do Brazylii, Niemcy są krajem najbardziej przemysłowym, posiadającym najwięcej wysoko wykwalifikowanych sił technicznych.

Mały procent skierowujących się do rolnictwa wśród imigracji z Polski i Syrii, pochodzi stąd, że wśród niej figuruje bardzo, wysoki procent żydów, stroniących od rolnictwa i wstępujących w szeregi handlowców.

Zdawałoby się, że wobec ogromnych obszarów przez rolnictwo niewyzyskanych, Brazylia będzie popierała usilnie kolonizację rolną, jak to czyniła w okresie 1690-1914 roku, gdy kolonista otrzymywał grunt, zboże na zasiew i nieco inwentarza wszystko na bardzo wygodnych warunkach spłaty. Zdawać by się mogło, że żadne ograniczenie oraz kontyngenty emigracyjne nie będą tam wprowadzone. Tymczasem Brazylia wkrótce po pierwszej wojnie światowej, za przykładem Stanów Zjednoczonych, zaprowadza kontyngenty emigracyjne określane rok rocznie dla poszczegófnych państw, a w roku 1930 wydaje szereg ograniczeń dla przybywających do Brazylii. Pochodzi to ze względów gospodarczej i nacjonalistycznej natury.

Okazuje się, że czołowa produkcja Brazylii - produkcja kawy, trzciny cukrowej, bawełny, kakao itd., ma ciaśniejszą granicę niż tę, jaką nakreślają produkcyjne siły tego państwa. Produkcja jest ograniczona światowym rynkiem, a ten zależy przedewszystkiem od siły nabywczej Europy i od konkurencji krajów tropikalnych i podtropikalnych, których, produkcja jest finansowana przez Wielką Brytanię, Stany Zjednoczone, Holandję, Portugalię i Belgię - państwa posiadające kolonie i sfery wpływów w tych krajach. Brazylia zniewoloną jest ograniczyć produkcję kawy, cukru, a nawet bawełny, a to ogranicza jej zapotrzebowanie na ręce robocze, których może dostarczyć Europa.

W Brazylii rozwinął się nacjonalizm; zaczął on kiełkować od dawna na glebie brazylijskiej, przejawiał się w dążnościach do oddzielenia się od Portugalii, najpierw z powodu krępowania przeróbki surowców brazylijskich w kraju, a potem w niezadowoleniu, że król portugalsko-brazylijski, popiera przede wszystkim Portugalczyków, wynosi ich nad krajowców.

Nosicielem nacjonalizmu jest wszędzie inteligencja zawodowa. Rozrosła się ona liczebnie w Brazylii i odczuła niebezpieczne współzawodnictwo w przybyszach europejskich. Każdy stan brazylijski usiłował otworzyć u siebie, w swej stolicy wyższe uczelnie: fakultety uniwersytetów i politechniki. Zakłady te wytworzyły liczne zastępy dyplomowanej inteligencji, która jednak swą fachowością na ogół ustępuje europejskiej. Politechniki są funkcjonalnie związane z przemysłem. Rozwój Politechnik wpływa na rozwój przemysłu, jak to najwyraźniej udowodniły Niemcy, z drugiej strony tam tylko Politechniki mogą stać na wysokim poziomie i być przystosowane do potrzeb przemysłu, gdzie istnieje rozwinięty przemysł, gdzie siły naukowe od Politechniki idą do przemysłu, od przemysłu do Politechniki, gdzie wielkie zakłady przemysłowe mają oddziały poświęcone studiom i wynalazkom, szczególnie w przemyśle chemicznym. Brazylijczyk najczęściej podlany krwią czer- wonoskórego, jest ruchliwy, rzutki, lecz mało zdolny do skupienia się poza tym klimat Brazylii, usposabia do rozleniwienia się. Rzecz naturalna, że Brazylijczyk z trudnością wytrzymuje współzawodnictwo z fachowcem wykształconym w Europie, stąd odczuwa do niego niechęć i pragnąłby ograniczenia jego współzawodnictwa. Jest to kompleks niższości połączony z kompleksem wyższości. On czuje, że współzawodniczyć z przybyszem mu trudno, ale on ma wysokie pojęcie o swej wartości. Jak znakomite położenia wybrali jego przodkowie dla budowy miast. Nietylko Rio de Janeiro imponuje swem położeniem, ale cały szereg miast brazylijskich szczyci się z wyboru miejsca na którym jest zbudowane. Stolica stanu Minas Geraos nazywa się słusznie Bello Horizonte. Każde z większych miast brazylijskich obfituje w wspaniałe gmachy, częstokroć kopje gmachów europejskich, lecz wzbudzające uczucie dumy Brazylijczyków. On, obywatel największego państwa, on członek narodu, który stworzył tak piękne miasta i zagospodarowuje najbogaciej zaopatrzone przez naturę obszary, odczuwa dumę narodową i uważa, że przejście przedstawiciela europejskiej narodowości do brazylijskiej, to zaszczyt dla europejczyka. Wargas, faktyczny dyktator Brazylii, który w 1930 roku drogą zamachu stanu doszedł do władzy, pochodzi ze stanu Rio Grandę do Sul, zamieszkałym w bardzo znacznym procencie z niezasymiłowanych cudzoziemców, gdzie wobec przewagi Niemców w życiu gospodarczym podniosły się krzyki o niebezpieczeństwie niemieckim, oraz hasło "Brazylia dla Brazylijczyków".

Konstytucja brazylijska z dnia 10. listopada 1937 roku w artykule 122 zapewnia na równi z obywatelami kraju także i cudzoziemcom, mieszkającym w Brazylii, wolność, bezpieczeństwo i prawo własności w zakresie ustalonym szczegółowo w 17-tu punktach tegoż artykułu, przyczem w artykule ósmym gwarantuje się wolność wyboru zawodu, albo rodzaj ptacy w przemyśle i handlu, z zastrzeżeniem warunków zdolności do ich wykonywania oraz ograniczeń ustanowionych przez prawo ze względu na dobro publiczne.

Otóż "to dobro publiczne" wprowadza szereg ograniczeń. dotyczących cudzoziemców, pczyczem niektóre z nich dotyczą nietylko cudzoziemców nienaturalizowanych, lecz nawet naturalizowanych, czyli obywateli brazylijskich, którzy nabyli to obywatelstwo przez pobyt w Brazylii w ciągu szeregu lat. Ustawodawca ogranicza w niektórych kategorjach zajęć i zawodów, mających szczególniejsze znaczenie dla państwa, udział nawet naturalizowanych cudzoziemców.

Stan prawny przedstawia* się w ten sposób, że tylko ten cudzoziemiec, który otrzymał od brazylijskiego urzędu konsula mego zagraniczną wizę uprawniającą do stałego pobytu w Brazylii, zarejestrował się po przybyciu w rejestrze cudzoziemców /registro dos estrangeiros/ oraz otrzymał dowód tożsamości /carteira de identidade/ na pobyt stały, ma prawo uprawiać handel i przemysł. Natomiast cudzoziemiec, który przybył do Brazylii za wizą tymczasową, /temporario/ nie ma prawa wykonywać żadnej pracy zarobkowej, chyba, że otrzymał wizę taką w charakterze przedstawiciela firmy zagranicznej posiadającej uprawnienia dla swej akcji w Brazylii. Wprowadzono jednak pewną zmianę: cudzoziemiec, który przybył do Brazylii za wizą na pobyt tymczasowy, może w niektórych wypadkach uzyskać prawo stałego pobytu. Warunki te wyłuszczone są w rozporządzaniu ministra sprawiedliwości i spraw wewnętrznych z dnia 6. maja 1941 roku. Technicy mający kontrakt ponad trzy lata w przedsiębiorstwie przemysłowym, technicy albo kapitaliści z kapitałem ponad 200 Kontosów (około 10.000 dolarów), organizujący własny przemysł o charakterze użyteczności państwowej, uczeni, albo artyści na służbie państwowej lub o wyjątkowych zasługach, mają "możność uzyskania praw przysługujących przybyszom na stałe.

Otóż możliwość zmiany tymczasowego pobytu na stały jest jak z powyższego widać, dosyć ograniczona. W ciągu drugiej wojny światowej przybyła do Brazylii za wizami "temporarias" pokaźna ilość cudzoziemców z krajów okupowanych przez najeźdźców, przy czym powrót tych cudzozemców do kraju narazie jest niemożliwy, dotychczasowy stan pozbawił ich możności zarobkowania - rząd brazylijski nadał prawo tej kategorii cudzoziemców do pracy w dziedzinach, do których są dopuszczeni przybysze na stałe. Cudzoziemcy ci zobowiązani są do zarejestrowania się i uzyskania dowodów tożsamości, pozatym muszą uzyskiwać zgodę odnośnej władzy na każdą zmianę miejsca zamieszkania. Wobec tych przepisów nasi wychodźcy winni przed wyjazdem do Brazylii uzyskać wizę pobytową.

Przepisy emigracyjne brazylijskie domagają się od wychodźcy posiadania paszportu ważnego wydawanego przez władze akredytowane przy rządzie brazylijskim.

Cudzoziemcy, dopuszczeni do Brazylii na stały pobyt podlegają szeregom ograniczeń na mocy ustawy o nacjonalizacji pracy. 'Decreti Lei No. 483 z dn. 7.12.1939 r. sobre a nazio. nalizącao de trabalho e a protecao ao trabalhador nacional, która zawiera zasadę, że wszelkie przedsiębiorstwa, o ile zatrudniają trzech lub więcej pracowników, winny w tej liczbie zatrudnić niemniej jak 2/3 obywateli brazylijskich, chyba, że na skutek stwierdzonego przez ministerium pracy braku odpowiednich sił krajowych, władza zezwoli na wyższą proporcję pracowników cudzoziemców. Ten stosunek 2/3 dotyczy nie tylko ilości pracowników, ale także ogólnej kwoty wynagrodzeń, zgodnie z listą płacy, tzn., że suma uposażeń wypłacanych cudzoziemcom nie może być wyższa od 1^3 ogólnej kwoty wyposażeń wypłacanych przez przedsiębiorstwo. Zasada ta nie dotyczy techników i specjalistów, o ile min. pracy stwierdzi brak takich specjalistów Brazylijczyków. W dalszym ciągu ustawa głosi, że pracodawca nie ma prawa płacić cudzoziemcom więcej uiż Brazylijczykowi, wykonującemu funkcje analogiczne. Nie dotyczy to jedynie tych przypadków:

a) kiedy praca wykonywana jest na akord lub według taryfy, a większe wynagrodzenie jest wynikiem większej produkcyjności.

b) jeżeli wyższe wynagrodzenie jest skutkiem dłuższego okresu pracy o ile zostało to uregulowane odpowiednim statutem co do starszeństwa pracy.

c) o ile cudzoziemiec pracuje już ponad lat pięć, a Brazylijczyk mniej d) jeżeli Brazylijczyk jest terminatorem lub służącym, a nim nie jest cudzoziemiec.

Przy braku lub zaprzestaniu pracy należy zwolnić cudzoziemca przed Brazylijczykiem, pełniącym funkcje analogiczne.

Należy zaznaczyć, że ustawa o nacjonalizacji nie dotyczy pracy w następujących gałęziach przemysłu: w niektórych gałęziach górnictwa, przemysłu rolnego, oraz przemysłu w strefie rolniczej, mającego na celu zużytkowanie lub przeróbkę miejscowych produktów.

Nie dotyczy także zarządu przedsiębiorstw oraz osób pełniących funkcje tylko zastępczo lub przejściowo. Wreszcie nie są uważani za cudzoziemców, o chodzi o nacjonalizację pracy, zamieszkali w Brazylii ponad lat dziesięć, oraz żony obywateli brazylijskich, jak również obcokrajowcy, którzy mają dzieci urodzone w Brazylii.

Poza powyższymi przepisami, zawierającymi ograniczenia dla cudzoziemców w ogólności, konstytucja oraz ustawy szczególne wprowadziły przepisy, ograniczające prawa cudzoziemców naturalizowanych, o ile chodzi o wykonanie niektórych zajęć lub uczestniczenie w pewnego rodzaju przedsiębiorstwach lub zrzeszeniach.

Cudzoziemcy nie mogą być właścicielami przedsiębiorstw prasowych, ani ich akcjonariuszami. Kierownikiem takiego przedsiębiorstwa może być tylko Brazylijczyk z urodzenia /Konstytucja art. 122 pg. 15p. "g" / Tylko Brazylijczycy z urodzenia, albo spółki, składające się z tejże kategorii osób, mogą prowadzić sprzedaż i dystrybucję dzienników w Brazylii. Tylko Brazylijczycy albo przedsiębiorstwa, których akcjonariuszami są wyłącznie obywatele brazylijscy, mogą uzyskać zezwolenie władzy na eksploatację kopalń, pokładów mineralnych, wód, oraz energii wodnej. /Konstytucja art. 14 Kodeks Górniczy zezwala wyłącznie obywatelom brazylijskim na dokonywanie poszukiwań górniczych i 'wydobywanie minerałów. Przedsiębiorstwa koncesjonowane, przedmiotem działalności których jest wykonywanie usług natury publicznej, winne mieć administrację o większości obywateli brazylijskich, całkowite prawa zarządu zastrzeżone są wyłącznie Brazylijczykom /Konstytucja art. 146/. Właścicielami, oraz kapitanami okrętów brazylijskich mogą być tylko Brazylijczycy z urodzenia zaś załoga takich statków winna w 2/3 składać się także z obywateli brazylijskich. Koncesje na nabycie nieruchomości w strefie granicznej wydawane być mogą tylko Brazylijczykowi z urodzenia. Poza tym w osiedlach, położonych w tej strefie, handel domokrążny może być prowadzony tylko przez Brązylijczyków z urodzenia.

W syndykatach zawodowych dyrektorami mogą być tylko urodzeni Brazylijczycy.

W Brazylii przeważa obcy kapitał nad kapitałem brazylijskim, w środkowo wschodniej i południowej Brazylii siły techniczne europejskie, przede wszystkim niemieckie, odgrywają pierwszorzędną rolę. Prasa brazylijska znajduje się pod wpływem banków zagranicznych, pracujących w Brazylii. Wywołuje to nacjonalistyczną reakcję która miała powodzenie gdy Anglia i Stany Zjednoczone popierały zakulisowo akcję przeciwko cudzoziemcom, gdyż ona dotyczyła przede wszystkim Niemców i Włochów. Amerykanie i Anglicy, znając Brazylię i korupcję jej administracji, rozumieli, że te przepisy nie staną na przeszkodzie w prosperowaniu ich kapitałów w Brazylii, a o ile te przeszkody okażą się realne będą mogły być usunięte wraz z prezydentem.

Brazylia po drugiej wojnie światowej znalazła się w wyjątkowo trudnej pozycji: utraciła ważne rynki zaopatrzenia w skutek upadku gospodarczego Europy. Będzie zniewoloną przeobrażać swą konstrukcję gospodarczą. Zmuszona będzie do popierania produkcji zbożowej w południowej Brazylii, do rozbudowy przemysłu dla przeróbki własnych surowców dla runku wewnętrznego. Rzecz więc zrozumiała, że w styczniu 1946 r. Rada Emigracji i Kolonizacji na wniosek polsko brazylijskiej izby handlowej wydała przychylną opinię w sprawie przyjazdu techników polskich, aprobowaną przez Prezydenta Republiki.

Uzyskanie pracy tak dla inżynierów specjalistów, jak i dla techników, majstrów, Kreślarzy i robotników wykwalifikowanych, zasadniczo nie natrafia na specjalne trudności. Rynek bowiem brazylijski ma w tej chwili zapotrzebowanie na personel techniczny, wyspecjalizowany. Pomimo to, trzeba liczyć okres od 3 do 6 miesięcy na znalezienie odpowiedniego zajęcia. Okres ten potrzebny jest na niezbędną naukę języka portugalskiego, zapoznanie się z miejscowymi warunkami.

Wysokość płac specjalistów w Brazylii jest bardzo płynna; zależna od wielu czynników miejscowych, a przede wszystkim od fachowości. Ponieważ dyplomy zagraniczne nie są uznawane, a nostryfikacja dla cudzoziemców jest w wysokim stopniu utrudniona, inżynierowie wszystkich działów angażują się jako technicy specjaliści, nie posiadający prawa oficjalnego używania tytułu inżyniera i tym samym prawa podpisu. Jedynie wykazanie dużej znajomości swojego fachu i specjalizacji może spowodować, że przedsiębiorstwo zatrudniające danego inżyniera po zapoznaniu się z jego fachowością, będzie traktowało go, jako rzeczywistego inżyniera w sprawach płacy i stanowiska, jednak nawet i w tych wypadkach bez prawa tytułu i podpisu. Ten stan rzeczy powoduje, że początkowa płaca inżyniera cudzoziemca w najlepszym wypadku jest równą płacy młodych, początkujących inżynierów brazylijskich. Jako bazę początkowej płacy można przyjąć dla:

inżyniera2.500 do 3.000 milrejsów
technika specjalisty1.000 do 1.500 milrejsów
majstra1.000 do 1.500 milrejsów
robot. narzędziowca1.000 do 1.500 milrejsów
kreślarza800 do 1.300 milrejsów
robot, wykwalifikow.600 do 1.200 milrejsów

Poszukiwani są na rynku pracownicy fachowcy z dobrą znajomością języka angielskiego, niemieckiego i portugalskiego, do wykonywania tłumaczeń technicznych.

Warunki pracy nie mówiąc już o północnej Brazylii, lecz biorąc pod uwagę o nieco lepszym klimacie i najbardziej uprzemysłowioną Środkowo-Wschodnią Brazylię, nie są lekkie: klimat ciężki dla europejczyka uniemożliwia stuprocentową wydajność pracy, przy czym brazylijski robotnik nie jest wykwalifikowany, inżynier zakontraktowany do produkcji musi być przygotowany na to, że niejednokrotnie będzie musiał wykonać funkcję majstra a jeszcze częściej kształcić swój własny personel.

Praca w szkołach zawodowych napotyka początkowo na trudności językowe. Może być jedynie pracą dorywczą, płatną za godziny (około 100 milrejsów na godzinę). Ponieważ szkół zawodowych jest stosunkowo mało, trudno jest znaleźć w nich zajęcie.

Transfer pieniędzy do Brazylii odbywa się na mocy podania przez bank, w którym wyjeżdżający posiada rachunek, do Bank of England. Wymagane jest oświadczenie petenta z jakiego źródła pochodzą pieniądze, które zamierza przekazać do Brazylii. Kurs przeliczeniowy wynosi około 78.25 milrejsów za 1 funt ang. Banknoty pięciofuntowe nie są w Brazylii w ogóle przyjmowane. Bank of England udziela zezwoleń na transfer pieniędzy w wysokości 5.000 funtów na rodzinę, która wyjeżdża z tego kraju na zawsze, w ratach rocznych nie przekraczających 1.200 funtów Jest to przepis bardzo uciążliwy dla imigrantów, gdyż 5.000 funtów posiadanych jednorazowo po przybyciu do Brazylii dało by możność kupienia posiadłości ziemskiej od 200 , 400 ha wraz z gospodarką, lub założenia przedsiębiorstwa.

Imigranci, posiadający liczną rodzinę j będący w trudnych warunkach finansowych, mogą w pewnych umotywowanych wypadkach uzyskać pomoc finansową, dochodzącą do zwrotu kosztu biletu okrętowego, który zależnie od klasy statku wynosi od 40 do 80 funtów plus 25 funtów na dojazd do portu, oraz wydatki na statku, pod warunkiem wyjazdu z portu brytyjskiego, a nie z portu kontynentu Europy.

Według ustawodawstwa brazylijskiego do organizacji narodowościowych należeć mogą jedynie obywatele państw obcych. Wobec stosunkowo małej liczebności ludności polskiej w Brazylii i jej względnej tylko zamożności, stowarzyszana polskie istniejące w Rio de Janeiro, S. Paulo i w Stanach Południowych, nie dysponują środkami materialnymi, ani nie posiadają możliwości udzielenia pomocy oraz zorganizowania opieki.

Izba Handlowa Polsko-Brazylijska w Rio z natury rzeczy nie może zająć się opieką nad imigracją. Akcja Izby ogranicza się do prowadzenia biura pośrednictwa pracy, oraz pomocy w nawiązywaniu znajomości i zorientowaniu się w warunkach pracy, płac i w stosunkach przemysłowych.

Delegatura Polskiego Czerwonego Krzyża jest bardzo nieliczna i ma dosyć wąski zakres działania. Placówka Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w Rio, powołana do życia w 1941 roku dla opieki nad bardzo nieliczną imigracją, która wówczas po upadku Francji przybyła do Brazylii, jest w stanie likwidacji i wobec odcięcia jej od źródeł kredytowych nie może roztoczyć znaczniejszej pomocy.

Koszt utrzymania w Brazylii zależny jest od warunków lokalny ch, najdroższy jest w Rio de Janeiro, stolicy Brazylii, niższy nieco w Sao Paulo - centrum przemysłu brazylijskiego, jeszcze niższy, w południowej Brazylii. Koszty w Rio de Janeiro wynoszą w przybliżeniu:

Rodzina składająca się z 4 osób

Dzielnica przemysłowa

mieszkanie, wzgl. domek 4-5 pokojowy500 do 1.000 milrejsów
utrzymanie900 do 1.200 milrejsów
gaz, elektr. służba150 do 200 milrejsów

Dzielnica luksusowa

mieszkanie, wzgl. domek 4-5 pokojowy1.500 do 2.000 milrejsów
utrzymanie1.200 do 1.500 milrejsów
gaz, elektr. służba250 do 400 milrejsów

Rodzina składająca się z 2 osób Dzielnica przemysłowa

mieszkanie pokojowe350 do 500 milrejsów
utrzymanie600 do 1.000 milrejsów
gaz, elektr. służba150 do 200 milrejsów

Dzielnica luksusowa

mieszkanie 2 pokojowe700 do 1.000 milrejsów
utrzymanie700 do 1.200 milrejsów
gaz, elektr. służba250 do 400 milrejsów

Ceny utrzymania wewnątrz kraju czyli w interiorze są od 30 do 50% tańsze od cen w dużych miastach, przy tym wysokość wynagrodzenia dla techników, inżynierów itp. jest taka sama, jak np. w Rio de Janeiro. Warunki życia w interiorze są bardzo prymitywne, (duże odległości od centrów i trudności komunikacyjne).

Mieszkania przy nowo powstałych centrach przemysłowych w interiorze zazwyczaj gratisowe lub za bardzo małymi opłatami (około mln. 300 miesięcznie dla inżyniera, dla robotników znacznie tańsze). Dla orientacji podajemy ceny niektórych artykułów w Rio de Janeiro:

Żywnośćmilrejsów/kg(litr/tuzin)
masło20-25
cukier2,5
smalec4-5
mleko1,5
jaja7-10
mąka przenna2,5
kartofle2,5
mięso świerze2,3

Odzież męskamilrejsów
ubranie700
buty150
koszula50

odzież damska milrejsów
suknia wełniana300
suknia letnia200
buciki150

Przepisy konsularne.

Wizę pobytową /visto permanente/ otrzymuje ten kto zamierza osiedlić się na stałe.

Dla uzyskania wizy pobytowej należy osobiście zgłosić się w konsulacie brazylijskim /w Londynie Aldwych House, Stand/ celem pobrania odpowiednich formularzy. Należy mieć przygotowane następujące dokumenty:

1. paszport z nieprzekroczonym terminem ważności.

2. 4 fotografie.

3. świadectwo zdrowia /na specjalnym formularzu/

4. świadectwo szczepienia ospy.

5. metryka urodzenia /wydana przez konsulat polski lub władze wojskowe.

6. dowód fachowości /wydany przez organizację zawodową lub stowarzyszenie/.

7. listy polecające dwa, każdy w dwu egzemplarzach, każda para podpisana przez znaną osobę piastującą urząd publiczny lub organizację lub Stowarzyszenie.

8. dowód stanu cywilnego.

Po zebraniu wszystkich powyższych dokumentów, podanie o wizę wypełnia się osobiście w konsulacie. Na wizę czeka się od 2 do 5 dni. Opłata za wizę wynosi funtów 2.l5. o., termin ważności wizy wynosi dwa miesiące, za przedłużenie terminu ważności wizy, konsulat pobiera każdorazowo funtów 100.

Zakazy emigracyjne.

Według art. 111 cudzoziemcy, nie posiadający paszportów ważnych, wydanych przez władze akredytowane przy Rządzie Brazylijskim, jak i ci, którzy nie mieli kontaktu z odpowiednim konsulatem brazylijskim, a tym samym nie posiadają wizy konsularnej i przydziału do grupy emigracyjnej uwidocznionego w paszporcie, zaświadczenia konsularnego kwalifikacyjnego lub dowodu kwalifikacyjnego, potwierdzonego przez konsula brazylijskiego nie będą mogli wyładować się w Brazylii. Według art. 113 nie będą mogli również wyładować się w Brazylii cudzoziemcy posiadający wizę konsularną prawomocną ale:

1. chorzy, z chorobami zakaźnymi ciężkimi (trąd, tuberkuloza, tracoma elephantiasis, rak, choroby weneryczne) w okresie zaraźliwym

2. anarchiści, terroryści, wywrotowcy itp.

3. poprzednio ekspulsowani z Brazylii

4. osoby uprawiające prostytucję lub ją eksploatujące, osoby mające obyczaje wyraźnie niemoralne

5. alkoholicy, narkomani

6. przedstawiające dokumenty celowo uszkodzone lub fałszywe.

7. ułomni, inwalidzi, niezdolni do pracy, ślepi, głuchoniemi, chorzy umysłowo.

SZKOŁY.

Według prawa brazylijskiego szkoły mogą być tylko brazylijskie, a językiem wykładowym tylko portugalski. Istnieją szkoły prywatne, państwowe i miejskie. W szkołach państwowych trudno jest o miejsce i raczej trzeba liczyć się z koniecznością zapisania dzieci do szkół prywatnych, które na ogół są kosztowne (około 2 - 3.000 rocznie, wliczając pomoce naukowe).

Dane powyższe o prawnych i materialnych warunkach pracy w Brazylii, o kosztach utrzymania, o przepisach imigracyjnych, o transferze pieniędzy zaczerpnęliśmy z komunikatu Stow. Techników Polskich w W. Brytanii.

Likwidacja obcojęzycznego szkolnictwa w Brazylii nastąpiła w koniunkturze politycznej nieprzyjaznej dla głównych narodowości imigracyjnych: Włochów i Niemców, była produktem nie tylko wzmożonego nacjonalizmu brazylijskiego, ale sugestii ze strony Stanów Zjednoczonych i W. Brytanii. Walka o szkołę dla mniejszosci narodowych w Brazylii zostanie niechybnie podjętą, jej powodzenie zależeć będzie od stanowiska do niej ze strony W. Brytanii i St. Zjednoczonych, oraz zapotrzebowania na imigrację ze strony Brazylii. Dla przeobrażenia swojej konstrukcji gospodarczej, co staje się dla Brazylii koniecznością po drugiej wojnie światowej, Brazylia będzie potrzebowała imigrantów. Rozbudowa kolei żelaznych, co jest niezbędnym dla gospodarczego postępu Brazylii, łączy się ze sprawą imigracji. Koleje brazylijskie z bardzo małym wyjątkiem czy to związkowe, stanowe lub prywatne są deficytowe. Nowe linie kolejowe zwiększyłyby rentowność istniejących. dając im przypływ pasażerów i ładunków. Towarzystwa kolejowe bardzo często otrzymują koncesje kolonizacyjne, których konsekwencją jest wzmocnienie ruchu kolejowego.

Brazylia posiadała bardzo znaczny przyrost naturalny, który ostatnimi czasy ulega zmniejszeniu. Bez kolonizacji nie będzie mogła wyzyskać swych zasobów. Trzeba pamiętać, że tylko 20% obszaru Brazylii jest podzielone na fermy, 3,5% pod kulturą. Brazylia też posiada największe złoża rudy żelaznej na kuli ziemskiej, oraz inne bogactwa mineralne, niemal wszystkie z wyjątkiem nafty. Imigracja do Brazylii ma pierwszorzędne znaczenie dla wartości rasowej ludności tego kraju. Czerwonoskórzy, stanowiący 13% ludności, nie zanikają, lecz się mnożą. Największy przyrost naturalny posiadają murzyni, stanowiący 9% ludności, oni też dają znaczny procent mieszańców. Mieszańcy, przynależni w 9/10 do mniej kulturalnych warstw ludności, posiadają znaczniejszy przyrost naturalny niż biali. Otóż bez przypływu znaczniejszego imigrantów z Europy nastąpi pogorszenie ludzkiego materiału Brazylii. Jak wielkie znaczenie posiada jego wartość dowodzi stan San Paulo, który doszedł do pierwszorzędnego stanowiska dzięki imigracji, oraz Dio Grande do Sul, stan najubożej uposażony od przyrody, a zajmujący wybitne miejsce pod względem gospodarczym i kulturalnym wśród stanów Brazylii, oba te stany zawdzięczają swój rozwój znacznej przewadze ludności białej.

Z dawniejszych emigrantów polskich znani są inż. Al. Brodowski (którego nazwisko nosi miasto dziesięciotysięczne na linii kol. Visconte de Parnayba - Batatoes, przez niego wybudowanej), inż. Br. Rymkiewicz, rzeźbiarz Landowski i inni.

Polaków jest obecnie około 250.000.

Podajemy poniżej adresy organizacji polskich:

1) Koło Inżynierów i Techników, Koło Prawników i Ekonomistów, Towarzystwo Polonia - Rio de Janeiro, Rua da Carioca 45.

2) Izba Handlowa Polsko - Brazylijska. Edificio Rex, Gnelandia, Rio de Janeiro.

Tow. Imienia J. Piłsudskiego, Koło Prawników i Ekonomistów, Avenida do Estato 1855 Sao Paulo.